Ethyleenoxide in de logistiek: risico’s, wetgeving en oplossingen
Ethyleenoxide (EtO) wordt al decennialang toegepast voor sterilisatie van medische hulpmiddelen en fumigatie van goederen. Recent is erkend dat EtO in de logistieke keten veel langer aanwezig kan blijven dan gedacht, met mogelijk ernstige gevolgen voor medewerkers én organisaties.
Tijdens de kennissessie Ethyleenoxide 2025 op woensdag 19 november deelden Euromate, RPS en externe experts de meest actuele kennis over gezondheidseffecten, wetgeving en praktische beheersing. Dit artikel vat de belangrijkste inzichten samen en biedt handvatten voor bedrijven die verantwoordelijkheid nemen voor een veilige werkomgeving.
EtO: een onzichtbaar maar hardnekkig probleem
Sophia Franklin Foto: Jeroen Wolbers
EtO is een CMR-stof: carcinogeen, mutageen en reprotoxisch. Het dringt diep door in materialen, wordt slecht afgebroken in lucht en kan DNA-schade veroorzaken op extreem lage niveaus. Zoals bedrijfsarts Sophia Franklin toelichtte:
“Er bestaat geen veilige blootstellingsgrens voor EtO.”
EtO kan worden opgenomen via inhalatie en in mindere mate via de huid. De stof verdeelt zich snel door het lichaam en vormt adducten met hemoglobine en DNA. Chronische blootstelling, zelfs op lage niveaus, kan leiden tot luchtwegklachten, neurologische problemen, voortplantingsschade en kanker.
Nieuw erkend inzicht: maandenlange off-gassing in magazijnen
Huib Lebbing. Foto: Jeroen Wolbers
Een van de grootste eye-openers van de sessie kwam van advocaat Huib Lebbing: EtO kan langdurig blijven verdampen uit opgeslagen producten door een chemische reactie die eerder onvoldoende werd herkend.
“In sommige gevallen kan EtO nog maanden na sterilisatie uit pallets ontsnappen.”
Dit betekent dat magazijnmedewerkers, transporteurs en logistieke partners mogelijk onbewust langdurig zijn blootgesteld. Ook toezichthouders bevestigen dat dit risico eerder onderbelicht was.
Juridische realiteit: werkgevers én ketenpartners dragen verantwoordelijkheid
De ketenverantwoordelijkheid stond centraal in de bijdrage van Huib Lebbing. Zijn boodschap was scherp. Hij gaf aan dat contracten niet automatisch beschermen tegen aansprakelijkheid. Daarbij is het belangrijk te weten dat de Nederlandse wet eist dat werkgevers alle bekende en redelijkerwijs kenbare risico’s beheersen.
In de praktijk merkt Lebbing dat de Arbeidsinspectie en het OM steeds strenger worden en dat bestuurlijke, civiele én strafrechtelijke handhaving mogelijk is. Managers en directeuren kunnen zelfs persoonlijk strafrechtelijk aansprakelijk worden gesteld bij nalatigheid.
Lebbing vatte het samen in één regel die bleef hangen:
“Be good and show it.”
dr. Erik van Deurssen. Foto: Jeroen Wolbers
Dat betekent: maatregelen treffen én kunnen aantonen dat je alles hebt gedaan wat redelijkerwijs mogelijk is.
Meten is verplicht: maar niet elke meting is genoeg
Arbeidshygiënist dr. Erik van Deurssen benadrukte dat bedrijven vaak denken veilig te zijn omdat zij een gasmonitor gebruiken of een container spotmeting uitvoeren. De realiteit is echter dat veel metingen geen lage maar relevante niveaus registeren.
In het geval van gasmonitors is het belangrijk te weten dat deze géén tijdgewogen gemiddelde geven. Container spotmetingen zeggen niets over blootstelling van medewerkers. Continue monitoring laat pieken zien, maar is onvoldoende voor wettelijke compliance.
“Meten moet, en alleen de juiste meting telt.”
Voor naleving van de Nederlandse wet is NEN-EN 689 leidend. Die vereist:
- Metingen per similar exposure group (SEG)
- Minimaal 3 metingen onder 10% van de grenswaarde
- Actieve persoonlijke bemonstering (“gouden standaard”)
- Herhaling bij veranderde omstandigheden of maatregelen
Praktische beheersing: van palletkeuze tot luchtzuivering
Tijdens de sessie werd duidelijk dat er veel praktische stappen zijn om EtO te reduceren.
De STOP-strategie vormt daarbij het vertrekpunt:
- Substitutie, het werken met alternatieven voor EtO zoals sterilisatie middels straling of temperatuur waar mogelijk. Tevens kunnen houten pallets vervangen worden door kunststof varianten.
- Technische maatregelen, bijvoorbeeld het verbeteren van ventilatie of het inzetten van bronafzuiging bij het openen of lossen van containers. Tevens kunnen geactiveerde koolfilters of chemische neutralisatie toegepast worden. Als branche-specifieke oplossing is Euromate’s Kinetic-425 technologie voor EtO-reductie beschikbaar.
- Organisatorische maatregelen omvatten onder andere gestructureerde procedures bij de ontvangst van steriele of gefumigeerde goederen, training van medewerkers en werkrotatie of beperking van verblijftijd.
- Persoonlijke maatregelen (PPE) dienen alleen als tijdelijke oplossing of bij calamiteiten, nooit als eindoplossing.
De gezamenlijke conclusie: werk als keten samen
De experts benadrukten dat EtO niet alleen een gezondheidsthema is, maar ook een juridisch risico, een reputatierisico en een compliance-uitdaging. Al met al zorgt het voor een ketenbrede verantwoordelijkheid, waarbij risico’s blijven bestaan als er niet wordt samengewerkt tussen producenten, sterilisatiebedrijven, logistieke partijen en warehouse operators.
Samenvattend kunnen er een aantal belangrijke vervolgstappen genomen worden.
- Voer een retrospectieve risicoanalyse uit
- Laat SEG-metingen uitvoeren volgens NEN-EN 689
- Installeer continue monitoring in magazijnen
- Onderzoek technische luchtzuiveringsoplossingen
- Documenteer elke stap voor werknemers, de inspectie en verzekeraar
- Train medewerkers en borg procedures in de organisatie
- Werk samen met ketenpartners, kennisdeling voorkomt incidenten
Slot
De kennissessie maakte één ding duidelijk: de tijd van aannames is voorbij. EtO vraagt om inzicht, verantwoordelijkheid en samenwerking. Euromate blijft bedrijven ondersteunen met kennis, advies en geavanceerde luchtzuiveringstechnologie om een gezonde, veilige en toekomstbestendige werkomgeving te realiseren.
