Wie is verantwoordelijk voor ethyleenoxide (EtO) in de healthcare-logistieke keten?

Ethyleenoxide (EtO) is een ketenrisico. Hoewel het gas wordt gebruikt tijdens de sterilisatie van medische hulpmiddelen, kan het ook tijdens transport, opslag en logistieke verwerking nog relevant zijn. Daardoor zijn meerdere partijen verantwoordelijk voor een veilige keten. Voor werkgevers geldt echter één belangrijk uitgangspunt: wanneer medewerkers mogelijk worden blootgesteld aan EtO, moet dit risico aantoonbaar zijn beoordeeld en beheerst.

Waarom is ethyleenoxide een ketenverantwoordelijkheid?

Ethyleenoxide stopt niet bij de sterilisatiefaciliteit. Nadat medische hulpmiddelen zijn gesteriliseerd, bewegen zij zich door de volledige logistieke keten. Daarbij kunnen verschillende organisaties met EtO in aanraking komen. Denk aan:

• fabrikanten;
• sterilisatiebedrijven;
• transporteurs;
• freight forwarders;
• warehouses;
• 3PL’s;
• distributiecentra;
• eindgebruikers.

Iedere partij beheerst een deel van het proces, maar geen enkele partij beheerst de volledige keten.

Welke verantwoordelijkheid heeft iedere partij?

Binnen de healthcare-logistieke keten heeft iedere organisatie een eigen rol.

Samen vormen deze partijen één keten. Daarom is goede informatie-uitwisseling essentieel.

Waarom blijft de werkgever verantwoordelijk?

Veel logistieke organisaties gebruiken zelf geen ethyleenoxide. Toch betekent dit niet automatisch dat er geen risico bestaat. EtO kan namelijk nog vrijkomen uit gesteriliseerde medische hulpmiddelen, verpakkingen of palletladingen tijdens werkzaamheden zoals:

• ontvangst van goederen;
• opslag;
• orderpicken;
• ompakken;
• kwaliteitscontrole;
• staging;
• retourverwerking.

Daarom is niet de vraag: “Gebruiken wij ethyleenoxide?”

Maar juist: “Kunnen onze medewerkers tijdens hun werkzaamheden worden blootgesteld aan ethyleenoxide?”

Wanneer dat mogelijk is, hoort EtO thuis in de RI&E, de blootstellingsbeoordeling en de beheersmaatregelen.

Welke informatie mag u van ketenpartners verwachten?

Een goede EtO-aanpak begint met duidelijke informatie binnen de keten.

In de praktijk blijkt deze informatie echter niet altijd volledig beschikbaar te zijn voor QHSE, Operations of Facility. Daarom blijft eigen verificatie belangrijk. Controleer productdocumentatie, vraag aanvullende informatie op bij leveranciers en onderbouw de situatie met luchtmetingen.

Waarom is samenwerking tussen afdelingen belangrijk?

Een effectieve EtO-aanpak vraagt om samenwerking tussen meerdere disciplines.

Door deze kennis te combineren ontstaat een compleet beeld van de risico’s binnen de organisatie.

Welke fouten komen in de praktijk het meest voor?

Binnen healthcare-logistiek zien we regelmatig dezelfde valkuilen terug.

1. EtO wordt niet als logistiek risico herkend
   Veel logistieke organisaties gebruiken zelf geen ethyleenoxide. Daardoor wordt niet altijd beseft dat EtO via gesteriliseerde producten alsnog de operatie binnenkomt.
2. Het risico ontbreekt in de RI&E
   Wanneer EtO niet wordt herkend, wordt het vaak ook niet opgenomen in de risico-inventarisatie of blootstellingsbeoordeling.
3. Niemand voelt zich eigenaar
   Fabrikanten, sterilisatiebedrijven, transporteurs en warehouses gaan er soms vanuit dat een andere partij het risico al heeft beoordeeld.
4. Belangrijke informatie bereikt de werkvloer niet
   Gegevens over sterilisatie, verpakking of mogelijke EtO-uitgassing blijven vaak hangen bij de opdrachtgever of Quality-afdeling en bereiken Operations of Facility niet.
5. Er wordt op de verkeerde locaties gemeten
   Algemene ruimtemetingen geven niet altijd inzicht in blootstelling tijdens werkzaamheden zoals het openen van verpakkingen, ompakken of staging.
6. Beheersmaatregelen worden niet geborgd
   Een eenmalige meting zonder periodieke evaluatie, trendanalyse of duidelijke verantwoordelijkheden biedt onvoldoende zekerheid.

Hoe ziet een volwassen EtO-aanpak eruit?

Een effectieve beheersing van ethyleenoxide bestaat uit meerdere stappen.

1. Inventariseer EtO-relevante goederenstromen
   Breng in kaart welke klanten, producten en zendingen mogelijk met ethyleenoxide zijn gesteriliseerd.
2. Leg informatie-eisen vast
   Maak afspraken met leveranciers en opdrachtgevers over sterilisatiemethode, verpakking en eventuele restemissies.
3. Analyseer logistieke processen
   Bepaal waar goederen binnenkomen, worden opgeslagen, geopend en verwerkt.
4. Meet op de werkplek
   Voer metingen uit op locaties waar medewerkers daadwerkelijk werken, zoals docks, stagingzones en ompaktafels.
5. Neem passende maatregelen
   Pas waar nodig technische en organisatorische maatregelen toe, zoals aangepaste opslag, ventilatie of luchtfiltratie.
6. Leg verantwoordelijkheden vast
   Zorg dat duidelijk is wie verantwoordelijk is voor metingen, evaluaties, communicatie en opvolging.
7. Borg alles in een audit-ready dossier
   Leg meetresultaten, acties, onderhoud en herbeoordelingen structureel vast.

Wat levert een goede ketenaanpak op?

Door verantwoordelijkheden duidelijk vast te leggen ontstaat:

• beter inzicht in mogelijke blootstelling;
• duidelijk eigenaarschap binnen de organisatie;
• betere samenwerking tussen afdelingen;
• een aantoonbare onderbouwing richting audits;
• een veiligere werkomgeving voor medewerkers.

Hiermee wordt ethyleenoxide niet langer een losse veiligheidsvraag, maar een beheerst onderdeel van het logistieke proces.

Veelgestelde vragen

1. Is alleen de fabrikant verantwoordelijk voor ethyleenoxide?
   Nee. De fabrikant is verantwoordelijk voor het product, maar iedere werkgever blijft verantwoordelijk voor een veilige werkomgeving.
2. Moet een warehouse EtO meenemen in de RI&E?
   Ja. Wanneer medewerkers mogelijk worden blootgesteld aan EtO tijdens opslag of handling van medische hulpmiddelen, moet dit risico worden beoordeeld.
3. Wat als een logistieke dienstverlener zelf geen EtO gebruikt?
   Ook dan kan blootstelling plaatsvinden via binnenkomende goederen. Daarom blijft een risico-inventarisatie noodzakelijk.
4. Welke afdelingen zijn betrokken bij EtO-beheersing?
   QHSE, Operations, Facility, Quality en Procurement spelen allemaal een belangrijke rol.
5. Waarom zijn luchtmetingen belangrijk?
   Luchtmetingen maken zichtbaar waar medewerkers daadwerkelijk worden blootgesteld en vormen de basis voor passende beheersmaatregelen.
6. Is informatie van leveranciers voldoende?
   Nee. Leveranciersinformatie is belangrijk, maar moet worden aangevuld met een beoordeling van de werkelijke situatie binnen het eigen warehouse.

Meer inzicht in de verantwoordelijkheid voor ethyleenoxide binnen uw logistieke keten?

Een goede EtO-aanpak begint met inzicht in goederenstromen, werkprocessen en mogelijke blootstelling. Bespreek de situatie met een van onze specialisten en ontdek welke maatregelen nodig zijn om ethyleenoxide aantoonbaar te beheersen.