Ethyleenoxide in het warehouse: waar kan EtO achterblijven en wanneer komt het vrij?

In het kort

Ethyleenoxide kan in een warehouse op meerdere plekken in een logistieke lading aanwezig zijn. Het kan achterblijven in het product, verpakkingsmaterialen, karton, beschermmateriaal, houten pallets en de lucht tussen dozen of onder folie.

Vooral bij het openen van afgesloten ruimtes en verpakkingslagen kan eventueel aanwezig EtO vrijkomen. Denk aan het openen van trailers, containers en omdozen of het verwijderen van stretchfolie.

Het symbool STERILE EO helpt om EtO-gesteriliseerde medische hulpmiddelen te herkennen. Het symbool geeft echter niet aan hoeveel ethyleenoxide nog aanwezig is of tijdens logistieke werkzaamheden kan vrijkomen.

Een pallet kan meer EtO bevatten dan aan de buitenkant te zien is

Een pallet met steriele medische hulpmiddelen ziet er meestal niet anders uit dan iedere andere pallet in het warehouse. Toch kan in het product, de verpakking en de lucht tussen de dozen nog ethyleenoxide aanwezig zijn. Vereenvoudigd kan EtO op twee manieren in een lading voorkomen:

• Materialen kunnen tijdens de sterilisatie ethyleenoxide opnemen en dit daarna geleidelijk weer afgeven.
• Vrijgekomen EtO kan aanwezig blijven of zich tijdelijk ophopen in afgesloten ruimtes, bijvoorbeeld tussen dozen of onder stretchfolie.

Ethyleenoxide bevindt zich daardoor niet altijd op één herkenbare plek. Om mogelijke blootstellingsmomenten goed te beoordelen, is het belangrijk om naar de volledige logistieke lading én de bijbehorende werkzaamheden te kijken.

Waar kan ethyleenoxide in een lading achterblijven?

Het product en de primaire verpakking

Materialen zoals kunststoffen, rubber, textiel en schuim kunnen tijdens het sterilisatieproces EtO opnemen. Na de sterilisatie kunnen deze materialen het gas geleidelijk weer afgeven. In producten met holle ruimtes of smalle kanalen kan ethyleenoxide langer aanwezig blijven. De luchtuitwisseling verloopt daar namelijk trager. Ook primaire verpakkingsmaterialen kunnen rest-EtO vasthouden of invloed hebben op de snelheid waarmee het gas wordt afgegeven.

Beschermmateriaal, papier en karton

Niet alleen het product zelf kan een rol spelen. Ook materialen rondom het product kunnen ethyleenoxide opnemen of de afgifte ervan beïnvloeden. Denk aan:

• schuim;
• bijsluiters;
• kartonnen vakverdelingen;
• productdozen;
• omdozen.

Hoeveel EtO aanwezig blijft en hoe snel het vrijkomt, kan onder andere samenhangen met het soort materiaal, de hoeveelheid materiaal, het aantal verpakkingslagen en de dichtheid van de stapeling. Ook de omstandigheden tijdens de sterilisatie en aeratie spelen hierbij een rol.

Houten en kunststof pallets

Hout is poreus en heeft een open celstructuur. Hierdoor kan ethyleenoxide dieper in het materiaal doordringen en door de pallet worden opgenomen. Het gas kan vervolgens geleidelijk weer vrijkomen. Daardoor kan een houten pallet gedurende langere tijd blijven uitdampen. Een kunststof pallet is doorgaans minder poreus. Dit betekent echter niet automatisch dat een kunststof pallet geen EtO kan bevatten of vasthouden.

Folie en afgesloten ruimtes

Stretchfolie, palletkappen en andere gesloten verpakkingslagen kunnen de luchtuitwisseling rond de producten beperken. EtO dat uit producten, dozen of verpakkingsmaterialen vrijkomt, kan daardoor langer tussen de verpakkingen of onder de folie blijven hangen. Dit kan ook voorkomen in andere afgesloten logistieke ruimtes, zoals trailers, containers en ULD’s. Bij het openen van deze ruimtes verandert de luchtuitwisseling. Eventueel aanwezig ethyleenoxide kan daardoor vrijkomen in de directe werkomgeving.

Hoe herkent u een EtO-gesteriliseerd product?

Medische hulpmiddelen die met ethyleenoxide zijn gesteriliseerd, zijn te herkennen aan het symbool STERILE EO. Dit symbool is opgenomen in ISO 15223-1.

Het symbool kan onder andere worden vermeld op:

• de steriele productverpakking;
• het productlabel;
• de productdoos;
• de gebruiksaanwijzing.

Het symbool staat echter niet altijd op de buitenste transportdoos of op het palletlabel. Wanneer het symbool niet zichtbaar is op een omdoos, betekent dit daarom niet automatisch dat de inhoud niet met ethyleenoxide is gesteriliseerd.

Daarnaast geeft het symbool alleen informatie over de gebruikte sterilisatiemethode. Het zegt niets over de hoeveelheid EtO die nog in het product of de lading aanwezig is. Ook maakt het symbool niet duidelijk hoeveel EtO tijdens logistieke werkzaamheden kan vrijkomen.

Bij welke logistieke handelingen kan EtO vrijkomen?

Bij werkzaamheden waarbij afgesloten ruimtes of verpakkingslagen worden geopend, kan de luchtuitwisseling plotseling veranderen. EtO dat zich tussen dozen, onder folie of in verpakkingsmaterialen bevindt, kan daardoor dichter bij de ademzone van medewerkers terechtkomen. De volgende handelingen verdienen daarom extra aandacht:

• het openen van een trailer, container of ULD;
• het verwijderen van een palletkap of stretchfolie;
• het loshalen van dozen van een pallet;
• het openen van omdozen en binnenverpakkingen;
• ompakken;
• relabelen;
• kitting;
• het uitvoeren van kwaliteitscontroles.

Bij deze werkzaamheden wordt de lading geopend of uit elkaar gehaald. Hierdoor krijgt lucht die eerder tussen verpakkingslagen of in afgesloten ruimtes zat de mogelijkheid om zich door de werkomgeving te verspreiden.

Betekent iedere geopende doos automatisch blootstelling?

Niet iedere geopende doos vormt automatisch een relevant risico. Of medewerkers daadwerkelijk aan een relevante hoeveelheid EtO worden blootgesteld, hangt af van meerdere omstandigheden. Daarbij spelen onder andere de volgende factoren een rol:

• de hoeveelheid goederen;
• de resterende hoeveelheid ethyleenoxide;
• de tijd sinds de sterilisatie;
• de ventilatie in de ruimte;
• de temperatuur;
• de duur van de werkzaamheden;
• de manier waarop de werkzaamheden worden uitgevoerd.

De aanwezigheid van EtO-gesteriliseerde producten alleen is daarom niet voldoende om de werkelijke blootstelling te bepalen. Ook de volledige goederenstroom en de werkzaamheden rondom de lading moeten worden meegenomen.

Kijk verder dan alleen het product

Ethyleenoxide bevindt zich in een logistieke omgeving niet noodzakelijk op één vaste plek. Het kan aanwezig zijn in:

• het product;
• de primaire verpakking;
• beschermmateriaal;
• papier en karton;
• de pallet;
• de lucht tussen verpakkingslagen.

Het STERILE EO-symbool kan helpen bij het herkennen van EtO-gesteriliseerde medische hulpmiddelen. Het geeft echter geen informatie over de actuele hoeveelheid ethyleenoxide of de mogelijke blootstelling tijdens logistieke werkzaamheden.

Daarom is het belangrijk om niet alleen naar het afzonderlijke product te kijken. Beoordeel de volledige logistieke lading en besteed extra aandacht aan handelingen waarbij trailers, containers, pallets, dozen of andere verpakkingslagen worden geopend.

Breng blootstelling aan EtO in kaart

Het STERILE EO-symbool toont aan dat een product met ethyleenoxide is gesteriliseerd, maar geeft geen inzicht in de hoeveelheid EtO die tijdens opslag of logistieke werkzaamheden vrijkomt.

Een EtO-meting maakt zichtbaar waar en tijdens welke werkzaamheden ethyleenoxide in de werkomgeving aanwezig is. De meetresultaten bieden een concrete basis voor gerichte vervolgstappen.

Krijg inzicht in de actuele EtO-blootstelling binnen het warehouse.